Zincirlerin çoğu kopmaz; uzayarak ömrünü tamamlar. Doğru yağlama yöntemi, aşınma ölçümü ve gerginlik ayarıyla zincir ömrünü kat kat uzatmanın pratik rehberi.
Sahada değiştirilen zincirlerin büyük bölümü kopmaz; pim-burç aşınması nedeniyle uzar, dişli üzerinde doğru oturmaz hale gelir ve hattı bozar. Bu aşınmanın ana nedeni de çoğu zaman yük değil, yetersiz veya yanlış yağlamadır. Aşağıdaki beş kural, zincirli sistemlerde en yüksek getiriyi sağlayan bakım pratikleridir.
1. Uzamayı Ölçün: %2 Sınırı
Zincir aşınması en sağlıklı şekilde uzama üzerinden takip edilir. Gergin taraftan belirli sayıda bakla ölçülür ve nominal boyla karşılaştırılır: örneğin 12,7 mm hatveli zincirde 10 bakla nominal 127,0 mm'dir; 129,5 mm ölçüyorsanız uzama yaklaşık %2'dir. Genel kural: uzama %2'ye ulaştığında zincir değiştirilir. Büyük dişlilerde (Z > 67) bu sınır %1,5'e düşer; çünkü uzamış zincir büyük dişlide daha erken diş atlar.
Mühendislik NotuUzamış zinciri yeni dişliyle ya da yeni zinciri aşınmış dişliyle çalıştırmayın. Aşınmış bileşen yenisini birkaç yüz saat içinde kendine benzetir; seti birlikte yenilemek toplamda daha ucuzdur.
2. Yağlama Yöntemini Hıza Göre Seçin
Yağlamanın görevi pim-burç temas yüzeyinde film oluşturmaktır; zincirin dışını yağlamak değil. Bu yüzden yağ, bakla plakaları arasındaki boşluğa (mafsal aralığına) ve gevşek tarafta uygulanmalıdır. Yöntem, zincir hızına göre belirlenir:
Zincir Hızına Göre Yağlama Yöntemi
| Yöntem | Tipik Hız Aralığı | Uygulama |
|---|---|---|
| Elle / fırça ile periyodik | ≤ 1 m/s | Düşük hızlı, hafif yüklü tahrikler |
| Damla yağlama | 1 – 4 m/s | Sürekli az miktarda yağ beslemesi |
| Yağ banyosu / disk | 4 – 7 m/s | Kapalı şanzıman tipi muhafaza gerekir |
| Basınçlı (pompa) yağlama | > 7 m/s | Yüksek hız ve güçte zorunlu |
3. Doğru Viskozite ve Temiz Yağ
- ›Genel amaçlı tahriklerde ISO VG 68–150 aralığındaki mineral yağlar yaygın tercihtir; düşük sıcaklıkta inceler, yüksek sıcaklıkta kalın seçilir.
- ›Gres, mafsal içine nüfuz edemediği için hızlı zincirlerde uygun değildir; yalnızca çok düşük hızlı ve açık ortam zincirlerinde kullanılır.
- ›Tozlu ortamda aşırı yağ, aşındırıcı macun oluşturur: az ve sık yağlama ya da kuru film yağlayıcılar değerlendirilmelidir.
- ›Gıda hatlarında H1 onaylı gıda sınıfı yağlayıcı zorunludur.
4. Gerginliği Ayarlayın: %0,5–1,5 Sarkma
Aşırı gergin zincir; yatak yüklerini, aşınmayı ve gürültüyü artırır. Aşırı gevşek zincir ise titrer ve diş atlar. Doğru ayar, gevşek tarafta eksen mesafesinin %0,5–1,5'i kadar sarkmadır: 1000 mm eksen mesafesinde 5–15 mm. Ayarlanabilir eksen yoksa gergi dişlisi kullanın ve gergiyi daima gevşek tarafa, iç yüzeye yerleştirin.
5. Hizalamayı Kontrol Edin
Dişlilerin eş düzlemde olmaması, plaka iç yüzeylerinde ve dişli yanaklarında karakteristik parlak aşınma izi bırakır. Miller paralel, dişliler aynı düzlemde olmalıdır; kontrol için düz kenar (mastar) veya lazer hizalama kullanılır. Yeni zincir takarken dişli aşınmasını ve hizalamayı kontrol etmeden hattı devreye almayın.
Bakıma rağmen beklenenden kısa ömür alıyorsanız sorun genellikle seçimdedir: hatve küçük, emniyet katsayısı düşük ya da malzeme ortama uygun değildir. Çalışma koşullarınızı bize iletin; mevcut zincirinizin arıza tipine göre doğru malzeme ve ısıl işlem kombinasyonunu önerelim.